Olej z dziurawca, nazywany także oliwą świętojańską, stosuje się przede wszystkim zewnętrznie na podrażnioną skórę, drobne rany, oparzenia i obolałe mięśnie. Nie należy go nakładać przed wyjściem na słońce, ponieważ może wywołać fotouczulenie. Sprawdź, jak przygotować macerat, jak go używać i kiedy trzeba z niego zrezygnować.
Olej z dziurawca – co to za preparat?
Olej z dziurawca nie jest olejkiem eterycznym. To macerat olejowy, który powstaje przez długie moczenie kwiatów lub ziela dziurawca w oleju roślinnym. W tym procesie część substancji obecnych w roślinie przechodzi do tłuszczowej bazy.
Surowcem jest najczęściej dziurawiec zwyczajny, czyli roślina osiągająca około 60 cm wysokości i kwitnąca od maja do lipca. Jej żółte kwiaty zawierają między innymi hiperycynę, hiperforynę, flawonoidy, proantocyjanidyny oraz kwasy fenolowe.
Właściwości preparatu zależą od jakości surowca, rodzaju oleju i czasu ekstrakcji. Domowa maceracja wymaga cierpliwości – gotowy płyn uzyskuje się po około 8 tygodniach.
Jakie składniki zawiera dziurawiec?
Hiperycyna jest naturalnym flawonoidem i antyoksydantem. W preparatach z całej rośliny wiąże się ją także z wpływem na rozkład serotoniny, dlatego dziurawiec bywa omawiany przy obniżonym nastroju. Sam olej stosowany na skórę nie zastępuje jednak leczenia depresji.
Hiperforyna to kolejny składnik aktywny występujący w zielu. W piśmiennictwie przypisuje się jej potencjał antynowotworowy, ale nie stanowi to podstawy do samodzielnego leczenia chorób nowotworowych. W roślinie znajdują się również witaminy A i C, rutyna, kwercetyna, pektyny oraz cholina.
Na co pomaga olej z dziurawca?
Stosowany miejscowo może łagodzić uczucie pieczenia, napięcie i dyskomfort w obrębie skóry. Tradycyjnie wykorzystuje się go przy przesuszeniu, otarciach, powierzchownych podrażnieniach oraz jako składnik kosmetyków do ciała.
Jego działanie ściągające, regenerujące i antybakteryjne sprawia, że bywa nakładany punktowo na zmiany trądzikowe. Przy cerze tłustej trzeba jednak obserwować reakcję skóry, bo każda olejowa baza może u części osób nasilać zatykanie porów.
Skóra i trądzik
Przy pojedynczych zmianach preparat można nanieść cienką warstwą na oczyszczoną skórę. Nie warto rozprowadzać go na świeżych, rozległych lub ropiejących zmianach bez konsultacji, szczególnie gdy pojawia się silny ból albo szybko narastający stan zapalny.
Olej może wzbogacać krem, balsam lub maseczkę. W metodzie oczyszczania olejami należy użyć niewielkiej ilości, a potem dokładnie usunąć pozostałość z twarzy łagodnym preparatem myjącym.
Rany, oparzenia i podrażnienia
Na niewielkie, powierzchowne podrażnienia można zastosować cienką warstwę maceratu. Przy otarciach lub suchej skórze sprawdza się także delikatny masaż, o ile miejsce nie krwawi i nie wykazuje objawów zakażenia.
W przypadku oparzenia pierwszeństwo ma schłodzenie rany bieżącą, chłodną wodą. Oleju nie nakłada się na świeże, rozległe ani głębokie oparzenia, ponieważ tłusta warstwa może utrudniać ocenę uszkodzenia. Długotrwałe rany, owrzodzenia i zakażenia wymagają oceny medycznej.
Bóle mięśni i pleców
Wmasowanie niewielkiej ilości w okolice spiętych mięśni może przynieść miejscowe uczucie rozluźnienia. Preparat wykorzystuje się przy masażu pleców, karku, ramion i nóg, lecz nie leczy on przyczyny rwy kulszowej, urazu ani choroby stawów.
Olej z dziurawca stosuj na skórę wyłącznie wtedy, gdy jest cała lub tylko powierzchownie podrażniona. Nie zastępuje on opatrunku ani diagnostyki zakażonej rany.
Jak przygotować olej z dziurawca?
Do domowej maceracji wybiera się świeże kwiatostany zebrane w słoneczny, ale nieupalny dzień. Rośliny powinny pochodzić z miejsca oddalonego od ruchliwych dróg, oprysków i innych źródeł zanieczyszczeń.
Potrzebujesz następujących składników i akcesoriów:
- 50–100 g świeżych kwiatów lub kwiatostanów dziurawca,
- około 500 ml oleju lnianego, słonecznikowego, migdałowego albo oliwy z oliwek,
- 2–3 łyżeczki spirytusu,
- duży, czysty słoik z zakrętką, gazę i ciemne butelki.
Kwiaty skrop spirytusem i pozostaw na około 15 minut. Olej podgrzej łagodnie, bez doprowadzania do wrzenia, a następnie wlej go do słoika z surowcem. Naczynie szczelnie zamknij i odstaw w temperaturze pokojowej na dwa miesiące.
Codzienne potrząsanie ułatwia kontakt rośliny z olejem. Po ośmiu tygodniach przecedź płyn przez gazę i przelej go do ciemnych butelek. Ograniczenie dostępu światła ma znaczenie dla trwałości maceratu – otwarte opakowanie przechowuj w lodówce.
Jak stosować macerat z dziurawca?
Najprostsza forma to cienka warstwa nakładana na umytą skórę. Przy masażu używa się preparatu bez rozcieńczania albo miesza go z innym olejem, balsamem czy kremem. Przed pierwszym użyciem wykonaj próbę na małym fragmencie przedramienia i obserwuj skórę przez dobę.
Przy powierzchownych otarciach można przyłożyć jałową gazę lekko zwilżoną olejem na krótki czas. Taki okład nie powinien zastępować oczyszczenia rany. Jeśli pojawi się ropa, narastające zaczerwienienie, gorączka lub pulsujący ból, potrzebna jest konsultacja medyczna.
Nie pij domowego oleju z dziurawca bez wyraźnego zalecenia lekarza lub farmaceuty. Doustne preparaty z tej rośliny mogą wpływać na działanie wielu leków, a stężenie substancji w samodzielnie przygotowanym maceracie jest trudne do określenia.
Kiedy nie stosować oleju z dziurawca?
Największe ryzyko dotyczy fotouczulenia. Podczas stosowania preparatu trzeba unikać intensywnego słońca i solarium. Dotyczy to także skóry posmarowanej maceratem, nawet jeśli ekspozycja trwa krótko. Jasna karnacja może reagować silniej.
Przed użyciem sprawdź też skład innych preparatów. Dziurawiec może osłabiać działanie antykoncepcji hormonalnej i zmieniać poziom leków przeciwdepresyjnych, przeciwkrzepliwych, przeciwpadaczkowych oraz części leków stosowanych po przeszczepach.
Ostrożność obowiązuje w kilku sytuacjach:
- ciąża i karmienie piersią,
- choroby wątroby lub nerek,
- leczenie farmakologiczne, zwłaszcza lekami działającymi na układ nerwowy,
- alergia albo wcześniejsza reakcja na dziurawiec,
- świeże, rozległe oparzenia i głębokie rany.
Kobiety w ciąży powinny skonsultować zastosowanie z lekarzem, a osoby przyjmujące leki – także z farmaceutą. Jeżeli po nałożeniu pojawi się pieczenie, obrzęk, wysypka lub silne zaczerwienienie, zmyj preparat i przerwij jego używanie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest olej z dziurawca i jak powstaje?
To macerat olejowy otrzymywany przez długie namaczanie kwiatów lub ziela dziurawca w tłuszczowej bazie, dzięki czemu składniki rośliny przechodzą do oleju.
Jakie składniki aktywne występują w dziurawcu?
W roślinie znajdują się m.in. hiperycyna, hiperforyna, flawonoidy oraz witaminy A i C, które odpowiadają za część jego właściwości.
Na jakie dolegliwości można stosować olej z dziurawca miejscowo?
Stosuje się go na podrażnienia, drobne otarcia, powierzchowne rany, oparzenia i obolałe mięśnie, a także punktowo przy pojedynczych zmianach trądzikowych.
Jak przygotować domowy macerat z dziurawca?
Świeże kwiaty należy skropić spirytusem, zalać łagodnie podgrzanym olejem w słoiku i odstawić na około 8 tygodni, potem przecedzić i przelać do ciemnych butelek.
Czy można stosować olej z dziurawca przed wyjściem na słońce?
Nie — preparat może wywołać fotouczulenie, dlatego trzeba unikać ekspozycji na intensywne światło słoneczne i solarium po jego użyciu.
Kiedy nie należy używać oleju z dziurawca?
Unika się go w ciąży i podczas karmienia, przy chorobach wątroby lub nerek, przy przyjmowaniu niektórych leków oraz przy alergii na dziurawiec.
Czy można pić domowy olej z dziurawca?
Nie powinno się go stosować doustnie bez wyraźnej porady lekarza lub farmaceuty ze względu na nieprzewidywalne stężenia składników.
Jak postępować w razie nasilenia objawów skórnych po użyciu oleju?
Jeśli pojawią się pieczenie, obrzęk, wysypka lub silne zaczerwienienie, należy zmyć preparat i przerwać stosowanie oraz w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem.
